Benz Viktoria — 1893 ilk sürüm

1893 Viktoria: dört tekerlekli Benz

Benz Viktoria, otomobil tarihinin erken döneminde dört tekerlekli yapısı ve direksiyon düzeniyle öne çıkan bir model ailesidir. Bu dosya 1893 örneğine odaklanır. Viktoria adı, biçim bakımından örnek alınan Victoria at arabasıyla ilişkilidir. Görünüşte atlı taşıtlarla benzerlikler bulunması, otomobilin yalnızca bir at arabasına motor eklenmesiyle açıklanabileceği anlamına gelmez; ön tekerleklerin yönlendirilmesi için ayrı bir mühendislik çözümü kullanılmıştır.

Üretici tarih arşivindeki aile dönemi 1893–1900 olarak belirtilir. Aynı aile içinde farklı motor güçleri ve gövde seçenekleri bulunduğundan tek bir teknik değer bütün Viktoria otomobillerini temsil etmez. 1893 örneği, 1894 yılında teslim edilen bir araç ve sonraki yıllardaki daha güçlü sürümler ayrı ele alınmalıdır. Tarihsel bir modelde bu ayrım, günümüzdeki motor ve donanım versiyonlarını ayırmak kadar önemlidir.

Dört tekerlekli düzeni anlamak için daha önceki üç tekerlekli Benz Patent-Motorwagen ile arasındaki farkı görmek gerekir. Viktoria, ön akstaki iki tekerleğin yönlendirilmesini kendi mekanik düzeniyle çözer. Bu değişiklik gövdenin dış görünüşünden daha fazlasıdır: tekerleklerin dönüş hareketi, bağlantı çubukları ve sürücünün kumandası birlikte çalışan bir mekanizmanın parçalarını oluşturur.

Direksiyon mekanizmasındaki değişim

Carl Benz, aks pimi çevresinde yönlenen direksiyon düzenini 28 Şubat 1893 tarihinde DRP 73515 numarasıyla patentledi. Eski at arabalarında bütün ön aksın merkezi bir nokta çevresinde döndürülmesi, keskin dönüşlerde kararsızlığa yol açabiliyordu. Viktoria’daki çözüm, ön tekerlekleri kendi yönlendirme bağlantıları üzerinden döndürür. Buradaki kararsızlık sorunu eski düzene aittir; yeni Viktoria sisteminin aynı sorunu yarattığı söylenmemelidir.

Sürücü, aracın ortasında bulunan yatay bir kol üzerinden direksiyon kumandasını verir. Hareket, direksiyon sütunu ve bağlantı çubukları aracılığıyla ön tekerleklere iletilir. Sistemdeki kollar ve çubuklar, sürücünün uyguladığı hareketin başka bir konuma aktarılmasını sağlar. Kumanda biçimi modern bir direksiyon simidine benzemez; mekanizmayı anlatırken günümüz otomobillerinin bütün parçalarını bu tarihsel araca yakıştırmak doğru olmaz.

Ön tekerleklerin ayrı yönlenmesi, dört tekerlekli otomobilin dönüş düzenini açıklayan temel noktadır. Dönüşte iç ve dış tekerleklerin izlediği yollar farklıdır; bağlantıların görevi tekerleklerin yönlendirilmesini birlikte yönetmektir. Bu mekanik ilke, elektronik bir kontrol sistemi veya elektrikli direksiyon desteğiyle karıştırılmamalıdır. Viktoria’nın tarihsel önemi, dönemin olanaklarıyla kurulan bu yönlendirme çözümünde de görülür.

1893 örneğinin motoru ve güç aktarımı

1893 tarihli müze örneğinde yatay yerleştirilmiş tek silindirli, 1.726 cc hacimli bir motor bulunur. Bu örneğin gücü 3 PS ve 2,2 kW olarak belirtilir. Eski İngilizce tarihçe anlatımında yer alan hp etiketiyle modern güç standartlarını gelişigüzel eşitlememek gerekir. Tarihsel araçların güç değerleri, ait oldukları araç örneği ve belirtilen birimlerle birlikte okunmalıdır.

Tek silindirli düzen, bütün silindir hacminin tek bir silindirde toplandığını anlatır; yatay yerleşim ise motorun gövde içindeki konumunu tarif eder. Silindir sayısı, motor hacmi ve güç farklı teknik bilgilerdir. Hacmin bilinmesi tek başına torku, çalışma devrini veya yol hızını vermez. Bu nedenle motorun hacminden hareketle yeni performans rakamları türetmek yerine açıklanmış değerleri korumak daha anlamlıdır.

Arka aksa güç aktarımında zincir kullanılır. Zincirli aktarım, motorun dönme hareketini tekerleklerin tahrik düzenine ileten mekanik bağlantıdır. Bu otomobilin aktarmasını günümüzün otomatik, çift kavramalı veya çok ileri vitesli şanzımanlarıyla tarif etmek doğru değildir. Motor yerleşimi ile aktarım biçimi birlikte ele alındığında, erken otomobilin hareket üretmek için nasıl bir mekanik düzen kullandığı daha açık görülür.

Gövde seçenekleri, tekerlekler ve frenler

Viktoria ailesinde Vis-à-vis, Phaeton, Landaulet ve Mylord adlarıyla anılan gövde seçenekleri bulunur. Bu isimler dönemin at arabası türleriyle ilişkilidir. Ancak bir gövde adının varlığı, bütün sürümlerin aynı yolcu kapasitesine veya aynı kapalı kabin yapısına sahip olduğunu kanıtlamaz. Gövde seçeneği ile motor gücü de ayrı bilgilerdir; belirli bir gövdeye kanıtsız biçimde belirli bir motor atanmaz.

Dönem örneklerinde ahşap kollu tekerlekler, arkaya göre daha küçük ön tekerlekler, yüksek oturma konumu ve katlanır tente görülür. Bu parçalar otomobilin taşıt mimarisini ve dış görünüşünü anlatır. Yüksek oturma konumundan belirli bir konfor sonucu çıkarmak veya fotoğrafa bakarak sürüş deneyimi yazmak yerine, görülebilen yapıyı tarif etmek araçla ilgili daha somut bir anlatım sağlar.

Fren düzeninde blok frenler yer alır. Bu tarihsel düzen modern hidrolik disk frenlerle aynı mekanizma değildir. Aynı şekilde ahşap kollu tekerlekleri günümüzün dövme alaşım jant ölçüleriyle tanımlamak mümkün değildir. Tekerlek, fren ve zincirli tahrik birlikte incelendiğinde, Viktoria’nın mekanik parçalarının hangi dönemin taşıt anlayışına ait olduğu anlaşılır; modern donanım isimleriyle boşlukları doldurmaya gerek kalmaz.

1894 Liebieg aracı: farklı bir motor örneği

Theodor von Liebieg, 1893 yılında Carl Benz’i Mannheim’da ziyaret ettikten sonra bir Viktoria sipariş etti. Araç 1894 baharında demiryoluyla teslim edildi. Sipariş tarihi ile teslim yılı farklıdır; aracın 1894 yolculuğuyla ilişkisini anlatırken bu iki tarih birbirine karıştırılmamalıdır. Bu otomobil, 1893 müze örneğinin bütün teknik değerlerini aynen taşıyan bir kayıt olarak ele alınmaz.

Liebieg’in 1894 aracındaki yatay tek silindirli motor 1.990 cc hacme ve 4 PS, yani 2,9 kW olarak belirtilen güce sahiptir. 1893 müze örneğinin 1.726 cc ve 3 PS değerlerinden ayrılır. İki örnek arasındaki hacim ve güç farkı açıkça görülebilir; ancak bu farkın tek başına hangi parçaların değişmesiyle sağlandığı açıklanmış değildir. Belgesiz motor geliştirme ayrıntıları eklenmez.

Viktoria ailesi için arşivde 3, 4, 5 ve 6 hp etiketli farklı güçler de yer alır. Bunlar bütün üretim dönemine ait seçeneklerdir; tek bir aracın aynı anda taşıdığı dört güç değeri değildir. Galerideki 1894 fotoğrafları ve başka gövde örnekleri aileyi göstermeye yardımcı olur. Fotoğrafın ait olduğu yıl ya da sürüm, ana teknik dosyanın kapsamından farklıysa bu fark fotoğraf açıklamasında korunur.

1894 uzun yolculuğu

Liebieg ile yol arkadaşı Franz Stransky, 16 Temmuz 1894 tarihinde Viktoria ile yola çıktı. Gondorf’a ulaşan gidiş güzergâhı 939 kilometreydi ve altı etapta tamamlandı. Toplam sürüş süresi 69 saat olarak kaydedildi. Bu süre, yolculuğun takvimde kapladığı toplam zamanla aynı kavram değildir; konaklamalar ve duraklamalar sürüş süresinden ayrı değerlendirilir.

Gidiş ve dönüşü kapsayan toplam mesafe yaklaşık 2.500 kilometreye ulaştı. Dolayısıyla 939 kilometrelik gidiş rotası ile toplam seyahat mesafesi farklı sayılardır. Yolculuğun ayrıntıları Liebieg’in günlüğünde yer alır. Böyle bir kaydı anlatırken tarih, rota, etap sayısı ve sürüş süresi somut bilgiler olarak kullanılabilir; yolcuların rahatlığı ya da aracın her koşulda güvenilirliği hakkında ek iddialar üretmek gerekmez.

Bu yolculuk Bertha Benz’in 1888 tarihli seyahatiyle aynı olay değildir. Bertha Benz, o seyahatte Patent-Motorwagen Model 3 kullanmıştı; Liebieg’in 1894 aracının adı Viktoria’dır. Hem yıl hem otomobil hem de yolcular farklıdır. İki seyahat erken otomobil tarihinin ayrı örnekleri olarak anlatılmalıdır; aile fotoğrafları veya Benz soyadı, olayları birleştirmek için yeterli bir gerekçe değildir.

Dönem fotoğrafları ve tarihsel değerlendirme

Galeride 1894 tarihli Viktoria görüntüleri, başka bir gövde örneği ve Carl ile Bertha Benz’in yer aldığı dönem fotoğrafları bulunur. Bu görseller otomobil ailesini tanımaya yardımcı olur. Her fotoğrafın 1893 tarihli, 3 PS gücündeki aynı araç olduğu varsayılmaz. Tarihsel görüntü ile teknik kayıt arasında yıl, gövde ve güç bakımından farklılık bulunabileceği dikkate alınır.

Viktoria’yı anlamanın yolu yalnız motor gücünü sıralamak değildir. Dört tekerlekli gövde, ön tekerleklerin yönlendirilmesi, yatay tek silindirli motor ve zincirli arka tahrik birbirini tamamlayan parçalar olarak incelenebilir. Gövde seçenekleri, farklı motor örnekleri ve uzun yolculuk kaydı aynı aileyi farklı açılardan gösterir. Bu başlıklar birlikte, kısa bir tanıtımın ötesinde otomobilin mekanik ve tarihsel yapısını açıklamaya olanak verir.

Bu dosyada 1893 örneği esas alınırken 1894 Liebieg otomobili ayrı bir karşılaştırma olarak tutulur. İki aracın motor hacimleri, güçleri ve ilişkilendirildikleri olaylar karıştırılmaz. Günümüzün güvenlik yıldızı, hızlanma ölçümü veya bakım aralığı gibi bilgiler bu tarihsel kayda sonradan yakıştırılmaz. Viktoria’nın değerlendirilmesinde dönemine ait mekanizma, doğrulanmış araç örnekleri ve tarihsel olaylar temel alınır.

Teknik özellikler