1930’lar muhtemelen canlı kalmak için en iyi yıllar değildi – bugünün standartlarına göre tabii ki – ancak bu onyıl, kendinden sonrakilerin üzerinde bir avantaja sahipti: otomobil üretiminde işçilik. Ve bu mükemmelliği bir Cadillac‘tan daha iyi gösterecek hiçbir şey yoktu (Dünya’nın Standard’ı olmasıyla birlikte). Yani, örneğin, iki tanesi bulunan bir Stationary Coupe. İçinde bir V12 ile. Ve manuel vites.
Peki, son detay biraz uydurma bir pazarlama girişimi gibi görünebilir, çünkü otomatik şanzımanlar (ilginçtir, GM tarafından Oldsmobile’lerde seri üretimde tanıtılanlar) ancak 1940’ta çıktı. Ancak gerisi gerçekten nefes kesici. Bir sekizden birinin (unicorns) sahibinden ne beklersiniz?
Hayır, sayıyı kaçırmadım. Bu hikayedeki araba ikisidir de. Yeni olduğu 1934’te (1935 model yılı olarak – bu detay kritik, çünkü hemen fark edeceksiniz), bu Stationary Coupe V12 toplamda sekiz adet üretildi. 2020’lere gelindiğinde ise yalnızca ikisinin günümüze ulaştığı biliniyor.
Neden bu kadar önemli, 1934’te bir sonraki yılın modeli için üretilmesi, çünkü bu sektör için asırlardır bir norm? Aslında tüm gizemin anahtarı burada: bu norm, 1935’te 1936 model yılı için Franklin Delano Roosevelt tarafından yaygınlaştırıldı. O dönemde Otomobiller Birleşik Devletleri’nin başkanı, üstelik.
Bu nedenle, bu Cadillac bu emirden bir yıl önce üretildi. Yani bunu sipariş eden kişi sadece son derece zengin olmakla kalmadı, aynı zamanda GM’in iktidardakilerle de oldukça iyi bağlantıları vardı. Ertesi dakikada bunun hakkında daha fazla konuşacağız. Önce kim olduğunu söylemeden önce, bunun ne olduğuna bakalım.
1935 için Cadillac toplamda 3.636 araba üretti. Çoğunluğu V8’lerdi (3.209 adet), geri kalan 427 ise 377 V12 ve mütevazı 50 V16 olarak bölündü. Unuttuysanız, Cadillac’ın bir V16 motoru arabaya yerleştirmede Bugatti’den yaklaşık 95 yıl önde olduğunu hatırlatmak isterim. O dönemde GM iştiraki, sloganını kalbinden benimsedi ve otomobil sektöründe gerçekten hızı belirledi, Dünya’nın altın Standard’ı olarak.
Posta-Büyük Buhranı sonrasındaki 1930’ların Amerikan lüksünün o yalansız, utanmaz abartısını klasik dönem Detroit karoseri imalatı mantığından daha iyi anlatan başka bir şey yok. Milyonlarca vatandaşın bir maaştan diğerine zorlukla geçindiği (hatta bazılarının hiç maaşı bile olmadığı) bir dönemde Cadillac, yedi kişilik bir limuzine yetecek kadar uzun olan 146 inçlik bir tekerlek mesafesini alıp onu, kendi yedek lastiğinden farksız derecede küçük bir bagaja sahip 2+2 coupe’u okşamak için genişletilmiş sac gövdeyle kaplıyordu.
Bu pratikliğe karşı görkemli kayırmacılık, ünlü Kanadalı koleksiyoncu Steve Plunkett’in Londra, Ontario’daki özel müzesinde parıldıyor. Chicago merkezli YouTuber Lou Costabile, bu yılın Eylül ayında Plunkett’in malikanesini ziyaret ettiğinde bir otomobil efsanesiyle karşılaştı: 1935 Cadillac Series 40 V12 Fleetwood Stationary Coupe.
Meraklı adına rağmen, bir Stationary Coupe aslında iklim kontrollü bir garojda hareketsiz kalmak için tasarlanmadı. Fleetwood gövde terminolojisinde bu terim, katlanmayan sabit metal çatı ve eğimli V biçimli ön cam ile açık convertible coupe’lardan ayrılan, resmi bir iki kapılı coupe’u işaret ediyordu. 1934 ile 1937 arasında dört model yılı boyunca Fleetwood Style 5776 olarak üretilen bu gövdeden tüm serilerde yalnızca 45 adet üretildi.
1934’ten 1937’ye kadar el emeğiyle inşa edilen bu 45 coupe’un yalnızca altısı, Cadillac standartlarına göre mütevazı V8 motorlara sahipti ve bunların tümü 1934 sezonunda üretildi; geri kalan 39’u ise 12 veya 16 silindirli motorlar taşıyordu. Birliği V16 şasisi üzerinde yedi—1934’te beş, 1935’te iki, 1936’da bir ve 1937’de dördü—böylece dört yıllık üretim döneminde 27 adet V12 örneği kalmış oldu.
Her Stationary Coupe, boyutları ve boş ağırlığıyla otoyol devlerindendi. V16 versiyonları 154 inçlik bir tekerlek mesafesine yayılırken, V8 ve V12 coupe’lar 146 inçlik bir mesafeyi paylaşıyor, 17 inçlik tekerlekler üzerinde 227.5 inç toplam uzunluğa ve 5.520 veya 5.720 pound ağırlığa sahipti (sonuncusu V12 donanımında). Alıcılar bu gövdeyi 353 kübik inçlik, 130 beygüzlü Series 30 V8, 368 kübik inçlik, 150 beygüzlü Series 40 V12 veya 452 kübik inçlik, 185 beygüzlü Series 60 V16 ile eşleyebilirdi.
Bu özgünlük 1935’te nefes kesici bir fiyat etiketi taşıyordu. V12 Stationary Coupe sıfır fiyatıyla 4.595 dolar, V8 versiyonu ise 3.895 dolar olarak listeleniyordu. Bir karşılaştırma için 1935 model Chevrolet Standard 500 dolarından başlıyor, Coupe ise 522 dolardı. Benzin galonu 10 ile 19 cent arasında satılırken ortalama ABD hanehalkı geliri yılda 1.600 dolar seviyesindeydi; bu yüzden bu Cadillac’in bayilerde tam anlamıyla tükenmemesi şaşırtıcı değil.
Motor Numarası 4100743 ve Gövde Numarası 23 ile damgalanan Plunkett’in coupé’si, orijinal fabrika yapım kağıdının bir kopyasını hâlâ koruyor. Belgede, aracın Cadillac’in Cleveland şubesine VIP teslimat için doğrudan bir “Bay Prentis”e gönderildiği, satıcıyı atlayarak sahibine 31 Aralık 1934 tarihinden önce ulaştırıldığı belirtiliyor. Tarihçiler bu siparişi, soyadının dönem yazışmalarında sık sık Prentis olarak yazıldığı zengin Cleveland sanayici ve hayırseveri Francis Fleury Prentiss’e bağlıyor.
İsim bugün neredeyse hiç bilinmiyor, ancak 20. yüzyılın ilk on yıllarında Detroit’i haraketlendiriyordu. Gerçekten de. Şirketleri Cleveland Graphite Bronze Co. ve Cleveland Twist Drill Co., motor rulmanları ve muyluları yanı sıra motorları ve diğer hassas parçaları işlemek için gereken takımları üretiyordu. Aslında GM, bu talebi karşılamak için aradaki tüm aracıları atlayacak her türlü sebebe sahipti.
Yapım kağıdına göre coupé, Detroit’ten tamamen ürkütücü siyahla ayrılmış; gövdeyi, şasiyi, tekerlek disklerini ve hatta lastikleri kaplamış, fabrika dondurucu sıvısı ve bir tanrıça kapot figürü taşıyordu. Saygıdeğer Kaliforniya Cadillac bayisi LaRue Thomas, aracı ünlü Los Angeles koleksiyonunda 1993’teki dağılmasına kadar on yıllarca korudu. 2007’de meraklı David Kane, kısmen restore edilmiş coupé’yi satın aldı ve koyu mavi boya ile mekanik yeniden yapımı tamamladı.
Kane, jeneratörü, marşörü, su pompasını ve yakıt pompasını tamir etti, yeni bir egzoz sistemi kurdu ve radyatörü yeni hortumlar ve kelepçelerle onardı. America Classic Car Club’dan Full Classic (Tam Klasik) sertifikası alan coupe, Ekim 2018’de RM Sotheby’s Hersey ihalesinde 185.000 dolarlık çekiici fiyatla 203.500 dolara Plunkett’e satıldı.
Hafif kozmetik yenileme sonrası 2019 Greenwich Concours d’Elegance’da Yönetim Kurulu Seçimi (Chairman’s Choice) ödülünü kazandı, ardından 2020 Arizona ihalesinde RM Sotheby’s’te satılmadan kaldı.
2020’den sonra coupe’u elinde tutan Plunkett, coupe’un gözyaşı şeklini, 1930’larda “tekerlek kalkanları” (wheel shields) olarak adlandırılan, döneme uygun arka çamurluk eteklerini, kırmızı aksanlı tekerleklerin ve geniş beyaz yanaklı lastiklerin üzerine kurarak geliştirdi. Ön kısımda, kalp şeklinde kavisli çamluklar, mermi farları, V12 Fleetwood ızgara amblemi ve tek çubuklu tamponu çerçeveliyor. Arka kısımda, kabartma gövdeler, bagaj kapağının neredeyse kapalı yedek lastiği ancak sığca sığdırdığı, minimum yük alanı bıraktığı gerçek cam arka lamba camlarının yanında yer alıyor.
Sondan açılan intihar kapılarını (suicide doors) açmak, bagaj alanının neden ortadan kaybolduğunu ortaya koyuyor: rahat gri broadcloth ön bankonun arkasında, katlanabilir yardımcı ikinci sıra oturtmalar ve çift ahşap kaplı dolaplar barındıran geniş bir arka bölme bulunuyor. Fleetwood sopan direksiyonunun önünde, 120 mph’lik AC hız göstergesi, 2018, 2020 ve Eylül 2026’da 649 mil gösteren kilitli ana kilometre sayacı ile çalışan yol kilometre sayacı hâlâ mil sayımını kaydediyor.
Anında fark edilemese de, tam göz önünde duran bir ayrıntı, sütunun sol tarafındaki sinyal kolu. Mükemmel derecede doğru görünüyor, değil mi? Piyasa sonrası (after-market) eklenen bu parça, kusursuz bir işçilikle yapılmıştı – Steve bunu mükemmel şekilde halletti. Enstrümanların geri kalanının parlaklığını, hatlarını ve genel lüks hissini birebir taklit ediyor – gösterge panelinin en solundaki Jaeger Magnetric (bir “R” harfi içeren) saate dikkat edin.
Her iki louvrlu kapak da yukarı kaldırıldığında, Plunkett’in 135 beyg gücünde olarak değerlendirdiği, 368 kübik inç hacminde, 45 derecelik üstten supaplı V-12 ortaya çıkıyor; o dönem kataloglarında ise 3.600 rpm’de 150 beyg gücü ilan ediliyordu. Heykeltıraş görünümündeki motor, kablolamasını kapak altındaki merkez çukurunun içinde gizliyor; mükemmel bir uyum içinde, supap kapakları ve porselen kaplı manifoldlarla ya da pütürlü radyatör hortumlarıyla uyumlu güzel bir kapak.
Motor bölmesinin sergi havası, çift yukarı yönlü karbüratörler, isteğe bağlı yağ filtresi, aynı zamanda su pompasını da çalıştıran hava soğutmalı jeneratör ve çift buynuz korna ile devam ediyor. Ve hayır, su pompası elektrikli değil – pompayı çalıştıran, jeneratörün arkasından çıkan bir aktarma mili var.
Mühendislik üstünlüğü altında her yerde görülüyor; 1930’da tanıtılan vakum destekli mekanik güç frenleri, Cadillac’ın öncü otomatik gaza ve manuel start gazıyla eşleştirilen makası ve markanın 1928’de icat ettiği 3 vitesli senkronize vites kutusu bunlar arasında.
6 volt, 800 kramp Optima bataryasıyla (Steve’a göre, 1930’lar dönemli araçlarında 14 yıla kadar dayanabilir) V12, Ontario yollarında fısıldayarak ilerlerken Plunkett, ekstra uzun vites kolunu (ona güvenle bir vites direği diyebiliriz) çalıştırıyor ve ilk vitesin tam üstündeki korumasız geri vites kapağına dikkatle bakıyor.
Coupé’nin o pırıl pırıl showroom alanından çıkarılması da zekice mühendislik gerektiriyor. Soğuk 1930’lar motorları (V12 olsun ya da olmasın) egzoz borularından siyah karbonlu su fışkırtıp kapı duvarlarını dumanla kapadığı için, Plunkett forklifti için ön aksın altına bağlanan, 2,6 tonluk klasik aracı anahtarı çevirmeden önce dışarı çeken özel bir çelik aparat üretmiş. Bu, savaş öncesi en nadir Cadillac’lardan birinin açık yollar için hazır tutulması için son derece kapsamlı bir ritüel.
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
