Amerikalı pil teknolojisi girişimi Factorial Energy, katı hal batarya üretiminde çığır açan bir gelişme kaydetti ve bu başarısıyla on yılı aşkın süredir aynı teknolojiyle uğraşan Toyota‘nın pazar öncülüğünü elinden alabilecek konuma geldi. Şirket, geliştirdiği katı hal bataryasını Stellantis‘in Dodge Charger Daytona modeline yerleştirerek gerçek yol testlerine aldı ve elde ettiği sonuçlar umut verici. Firmanın, mevcut lityum-iyon üretim hatlarıyla uyumlu üretimi sayesinde seri üretime ilk ulaşan taraf olma ihtimali oldukça yüksek görünüyor.
Katı hal bataryaları son yıllarda en çok beklenen elektrikli araç yeniliklerinden biri olsa da, bunları pazar ölçeğinde üretmek uzun süredir zor bir mesele olarak karşısına çıkıyordu. Factorial Energy ise tam da bu sorunu çözmüş gibi görünüyor. Şirket, Stellantis’e test amaçlı bataryalarını teslim etti ve Charger Daytona’da mükemmel performans sergiledi.
Batarya Gerçek Bir Araçta Test Ediliyor
Mevcut duruma göre Dodge, katı hal gücüyle donatılmış Charger Daytona modelini test etmeye devam ediyor ve sonuçlar umut verici. Stellantis ayrıca Factorial Energy koalisyonuna katıldı; bu koalisyon artık Factorial Electrolyte System Technology (FEST) olarak adlandırılıyor. FEST kendi katı hücre versiyonunu geliştirdi ve söz konusu hücreler şu anda Dodge Charger Daytona mule’ında test ediliyor.
Güncel test büyük ölçekte, bataryanın ve yeni FEST hücrelerinin gerçek dünya koşullarında ne kadar iyi çalıştığına odaklanıyor. Testten ortaya çıkan ilk sayısal veriler arasında 375 Wh/kg yer alıyor; bu kısaltma kilogram başına 375 watt-saat anlamına geliyor. Başka bir deisle batarya, kendi ağırlığının her kilobası için 375 watt-saat enerji sağlayabiliyor. Bu değer, Factorial Energy’nin 2024 yılında iddia ettiği 390 Wh/kg’dan biraz düşük olsa da neredeyse aynı seviyede.
FEST’e göre Charger Daytona, 15’ten 90’a şarj olabilmesi için yalnızca 18 dakika bekliyor. Karşılaştırma yapmak gerekirse, daha yeni bir Tesla Model 3 yaklaşık 20 dakikada 15’ten sadece 80’e şarj oluyor.
FEST (Factorial Electrolyte System Technology)
Bununla birlikte FEST bataryasının bu hızda şarj olabilmesi için oda sıcaklığında veya buna yakın bir sıcaklıkta olması gerekiyor; daha sıcak veya soğuk bir bataranın şarj olması muhtemelen daha uzun sürecek. Batarya’nın hızlı şarjdan yararlanabilmesi için sıcaklığının optimize edilmesi gerekse de FEST, bataryanın -22°F ile 113°F arasında, yani -30°C ile 45°C arasındaki sıcaklıklarda güvenli şekilde çalışabileceğini iddia ediyor. Faydalı sıcaklık aralığını genişleten FEST, bataryasının tekrarlayan kullanıma dayanabildiğini kanıtladı ve 77-Ah (amper-saat) hücrelerde 600’den fazla doğrulanmış döngü kaydetti.
Gizli Silah Kimya Değil, Üretim Yöntemi
Bataryanın gerçek bir araçta test edilmesi, simülasyon çalıştırarak tezgâhta durmak yerine sahada faaliyet göstermesi, üretime yönelik büyük adımlardan biri. Factorial, daha büyük ve daha iyi finanse edilen şirketlerin önünde, dünyada gerçekten aktif teknoloji ve donanıma sahip.
Charger Daytona sonuçları bataryanın çalıştığını kanıtlıyor ama bu yalnızca savaşın yarısı. Factorial’ın Toyota’yı pazarlama konusunda geride bırakmasının nedeni kimya değil. Yıllardır katı hal batarı üreticilerinin önündeki en büyük engel, seri üretim oldu. Katı hal bataryalarının düzgün çalışması için iç katmanları arasında sürekli temas gerekiyor. Lityum-iyon bataryaları sıvı malzeme kullandığından bu temeli sürdürmek çok daha kolay.
Bir aracın içindeki hareket ve çukurlar üzerinden geçmesi gibi koşullarda katı hal batarya katmanlarını birbirleriyle sürekli temas halinde tutmak son derece zor. Factorial, katı polimer ana matrisi sıvı bir plastifikörle birleştiren kendi yarı-katı polimer elektrolit üretim yöntemini geliştirdi. Yani sıvı, katıların temelde kalmasına yardımcı oluyor.
FEST’e göre yarı-polimer elektrolit matris bataryası, mevcut lityum-iyon üretim yöntemleriyle yaklaşık %80 uyumlu. Elektrifikasyona yönelik mücadeleye devam eden otomobil üreticileri için mevcut fabrikaları yeniden donatmak zorunda olmamak muazzam miktarda para tasarrufu sağlıyor.
FEST (Factorial Electrolyte System Technology)
Tamamen yeni bir batarya üretim tesisi veya yöntemi kurma gereği olmadan, serbest bırakılabilecek sermaye diğer konular için daha iyi harcanabilir. Bu nedenle Factorial’ın üretim avantajı, kimyasından çok daha büyük önem taşıyor.
Üretimde Öncülük İçin Güçlü İş Birliği
Mevcut durumda Factorial, Güney Koreli pil ve enerji depolama sistemi üreticisi SK ON ile bir anlayış mutabakatına (MoU) sahip. MoU kapsamında her iki şirket de birbirinin nesil sonrası FEST-hücre bataryalarını üretmesine yardımcı olmayı taahhüt ediyor. Seri ticarileşmenin 2029 yılı civarında başlayması planlanıyor. SK ON’un zaten yaygın bir lityum-iyon üretim hattını işletmesi ve FEST’in bunu kullanmayı umması önemli.
Kağıt üzerinde üretim avantajı Factorial’ı Toyota’nın önüne geçiriyor; ancak üretim geçmişi olmayan, 2029 teslimat tarihine bahis oynayan bir girişim, aynı teknolojiyi on yıldır geliştiren bir şirketten tamamen farklı bir şey. Factorial’ın gerçekten icra edebilmesi ayrı bir soru.
Factorial Bu Riski İlginç Kılacak Cesarete Sahip
Factorial Energy’ye “girişim” demek, kendi nişini açmak için çışan küçük bir şirketi çağrıştırıyor. Oysa şirket şu anda piyasada iyi konumlanmış durumda. Stellantis ile umut verici ortaklığının yanı sıra Mercedes-Benz ve Hyundai gibi diğer otomobil üreticilerinden de büyük ölçekte destek alıyor. Bu da Factorial’a potansiyel olarak bataryalarını nihai seri üretime ulaştırmanın birden fazla yolunu açıyor.
Factorial, bataryaları için başka test mule’larında da yer aldı. Son dönemde Mercedes-Benz ile ortaklaşıp EQS modelini katı hal gücüyle donatarak testlere aldı. Denemeler, bildirildiğine göre 745 mil sürüş menziliyle sonuçlandı; bu değer, modelin standart maksimum 350-390 mil menzilini geride bırakıyor. Bataryanın ortalamada lityum-iyon bataryasından daha hızlı şarj olabilmesi de dikkate değer.
Bu 745 millik rakam ne kadar heyecan verici olursa olsun, başarının yalnızca bir gösterinin parçası olduğu ve hiçbir şirketin gerçek dünyada böyle muazzam bir menzil elde edileceğine dair bir iddia öne sürmediği belirtilmeli. Ancak bu, olasılığın mevcut olduğunu gösteriyor.
D geçen ay itibarıyla Factorial’ın mali durumunun belirgin şekilde kârlı olduğu bildirildi. Şirket’in Nasdaq’taki listelemesi 1,3 milyar dolar değerleme önerdi. Ayrıca Factorial artık halka açık sermayeye erişebilir; bu da planlarının gerçekleşmesi halinde önemli ölçekte genişlemesine olanak tanıyabilir. Önünde SK ON MoU’yu bulunken, iyi mali destekle büyüyen girişimin geleceği umut verici görünüyor.
İlk Üretim Factorial’ın Elindeyse Toyota’nın Öncülüğü Çok Daha Belirsiz Görünür
Factorial için durumlar çok umut verici olsa da, şirketin Toyota’yı fiilen geride bıraktığını söylemek şu anda erken olur; çünkü kesinlikle öyle değil. Toyota’yı aşması hâlâ mümkün olsa da, Factorial bu tür somut bir iddia öne sürebilmeden önce kat etmesi gereken uzun bir yol var. Girişim için birçok şeyin doğru gitmesi gerekiyor ve devam eden Stellantis testi şirket açısından her alanda başarıyla sonuçlanmak zorunda.
Bu 2029 üretim hedefi, Factorial’ın yakın gelecekteki kaderinin özü olarak değerlendirilebilir. Her ortak girişimde olduğu gibi bu geçici anlaşmayı bozan birçok sorun ortaya çıkabilir. Factorial’ın %80 lityum-iyon üretimi uyumlu olduğuna dair iddiaları doğru çıkarsa, girişim yaygın başarıya giden yolda iyi konumlanmış olur. Anlaşma herhangi bir şekilde yıkılırsa, Factorial yeni bir anlaşma aramak veya kendi tesisini kurmak zorunda kalır; her iki seçenek de daha fazla zaman ve para maliyeti gerektirebilir.
Bunlar sürerken Toyota da kendi katı hal teknolojisinde arka planda kararlılıkla çalışıyor. Ancak Factorial’ın bataryaları söz konusu olduğunda durum umut verici görünüyor. 375 Wh/kg rakamı mükemmel; çünkü piyasadaki standart elektrikli araç bataryaları genellikle 150-250 Wh/kg arasında kaydediliyor. 18 dakikada, 15’ten 90’a şarj süresi de etkileyici ve neredeyse tüm diğer pazar ölçeqli lityum-iyon bataryalarını geride bırakıyor. Mercedes-Benz EQS sonuçları gerçek dünya performansına dönüştürülürse, 745 millik menzil birçok başka elektrikli araç bataryasından belirgin biçimde üstün gelecek.
Factorial elinden geleni yapıyor ve durum şu anda iyi görünüyor. Teknolojiyle donatılmış Dodge Charger Daytona iyi performans gösteriyor ve SK ON ile tamamen oturtulmuş bir plana sahip. Şimdi geriye kalan, zamanın geçmesi ve girişimin kendini kanıtlamaya devam etmesi.
Kaynaklar: Factorial Energy, Stellantis, Car and Driver, 32Cars.ru, Electrek.co.
