•Otomotiv sektörü son dönemin en büyük dönüşümünü yaşarken, Çin’in en büyük araba üreticisi BYD hakkında çok konuşuluyor. Şirketin araçlarının giderek yaygınlaşması, rakip otomotiv şirketlerinin ve devlet yetkililerinin Çin menşeli araçların mevcut iş modelleri için oluşturduğu tehdit konusunda endişe duyması bu tartışmaların başında geliyor.
Satış hacmine göre Çin’in en büyük otomatik üreticisi olan BYD, küresel sıralamada 6’ncı sırada yer alıyor. Şirket şu anda dünyanın 120’den fazla ülkesinde araç satıyor ve BYD, Denza, Yangwang ile Fang Cheng Bao modelleri altında çeşitli araçlar sunuyor.
BYD, 1994 yılında kuruldu. Üç harfli isim, şirketin Çince orijinal adının Pinyin telaffuzu olan Bijiadie’den geliyor. Küresel pazarlara girerken “Build Your Dreams” (Hayallerini İnza Et) anlamına gelen bir geri akronim benimsedi. Ancak en çok arabalarıyla bilinen BYD’nin aslında birçok sektörü kapsayan geniş bir ürün yelpazesine sahip olduğu görülüyor.
Peki bu kadar farklı sektörde edindiği deneyimin ardından, neden Amerikalılar bu ürünleri satın alamıyor? BYD’nin araçları için şirket Çin’in en büyük otomatik üreticisi olsa da, ABD hükümetinin tüm Çince menşeli elektrikli araçlara uyguladığı %100 gümrük vergileri nedeniyle Amerika’ya ithal edildiklerinde fiyat rekabetinde olmaları imkansız. 2027’den itibaren Çin yazılımı kullanan araçların satışı yasaklanırken, 2030’da Çince menşeli donanım için bir yasağın yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Çin’in en büyük araba üreticisi olmanın yanı sıra BYD, özellikle Blade bataryalarıyla da biliniyor. Her BYD elektrikli aracında bulunan Blade bataryası, şirketi sadece bir araç üreticisi değil, aynı zamanda bir OEM tedarikçisi olarak öne çıkarıyor. BYD’nin bataryalarını kullanan en dikkat çekici isimlerden biri Tesla oldu; düzenleyici belgelere göre şirket Model Y’de BYD bataryaları kullanmış. Ayrıca altındaki Blade Battery ile Toyota bZ3, Çin’in büyük otomatik üreticisiyle ortak geliştirilen, yalnızca Çin’e özel bir sedan.
Ancak bu batarya uzmanlığı otomotiv sektörünün çok ötesine uzanıyor. BYD, yeni enerji alanında lider olduğunu iddia ediyor ve 2008 yılında kurulan BYD Energy Storage’nin uzmanlığı enerji depolama çözümlerinde. Web sitesine göre şirket hem endüstriyel hem de konut projelerini 110 ülkede gerçekleştirmiş.
BYD’nin yer aldığı bir diğer otomotiv dışı sektör ise elektronik. Kendi şirketi olan BYD Electronics, 2007 yılında Hong Borsu’nda listelendi. “Yüksek teknoloji ve yenilikçi ürünlerin dünya lideri tedarikçisi” olduğunu belirten BYD Electronics, Xiaomi, Huawei, Lenovo ve TCL gibi Çin’in en bilinen şirketlerine tedarik yapıyor. 2025 yılı itibarıyla elektronik sektöründeki birçok şirkette olduğu gibi odak da hesaplama altyapısı geliştirmeye kaymış. Bu çalışmaların yanında şirket, Çin’in büyük otomatik üreticisinin kullandığı gelişmiş çipler için BYD Otomotiv’i araç elektroniği yarı iletkenleriyle de destekliyor.
Rail ve Ulaşım
Ulaşımdan yana devam edersek, Çin’in en büyük araba üreticisi ray sistemlerine giriş yapıyor. Şirketin bu alanda iki ürünü var: SkyRail ve SkyShuttle. BYD, SkyRail hedefleri için 1 milyar dolardan fazla yatırım yapmış ve 1.000’den fazla mühendis istihdam etmiş. Diğer sektörlerdeki başarısına rağmen, BYD’nin SkyRail’i sorunlarla karşılaşmış; Çin’in başlangıçta planladığı 200’den fazla şehirde ilk uygulama, Beijing’in yerel hükümet borcunu azaltmaya çalışmasıyla ciddi biçimde geri çekilmiş.
Şirket, şehircilikteki uzun süredir çözülemeyen sorundan biri olan trafikleşmeyi ele almaya çalışıyor ve elektrikli monorayın kendi versiyonunu geliştirmiş. SkyRail, inaat sürelerini kısaltmak için prefabrik ray kullanıyor ve Çin’deki birkaç şehirde başarılı biçimde yer alıyor; bunlar arasında BYD’nin merkezine sahip olduğu Shenzhen de var. Ayrıca Brezilya’ın São Paulo şehrinde başarıyla bir hat başlatmış.
BYD, kamyonetten tam ölçekli tırlara kadar çeşitli ağır hizmet tipi ticari araçlara da sahip. Yakında gelecek ETT44, Tesla Semi için güçlü bir rakip olabilir; 1.000 hp’den (750 kW) fazla güç teslim edebilen elektrikli bir motora ve 373 milden (600 km) fazla menzile sahip.
