[Sarp Çetin]

Arkadaşlar, elimde 2021 model bir EV (1,9 ton, 18″ jant, önde çubuklu havalandırmalı ön disk 302mm, arkada katı arka disk 280mm, 65 kW geri). Son 3 bindir 80-100 km/s hız aralığında frenleyince direksiyonda 10-12 Hz civarında titreşim geliyor, gazda yok. Diski ölçtüğümde runout 0,06 mm gösteriyor, termal cracking izi var mı bakayım diye 20 bin km’de bir söküp kontrol ettirdim, disk kalınlık varyasyonu (DTV) 0,02 mm bandında. Acaba bu titreşim disk eğriliğinden (thermal distortion) mı yoksa ön poyra (caster/kamfor) ayar bozukluğundan mı kaynaklanıyor?

En sık yapılan 3 kritik hatayı merak ediyorum: (1) diski temizleyip takma, hesaplamadan kaçınma, (2) DTV yerine sadece runout ölçme, (3) süspansiyon bushing playını görmezden gelip poyrayı suçlama. Bunların telafisi ne olmalı? Fren diskine kaliper pistonu temas basıncıyla eşitlenmeden (torque 120 Nm öncesi kaliper guide pin yağlaması) takılan diskin neden eğilmesi bilimsel olarak nasıl açıklanıyor? Ve bu titreme için hukuki/mühendislik sınırı olarak ISO 2631 veya SAE J986’ya göre hangi değer kritik sayılır? Deneyimi olan var mı?

⚡ EV & Telemetri Atölyesi: Dynojet 224xLC Şasi Dinamometresi Veri İstasyonu

📍 Malatya (Yeşilyurt)

"İçten yanmalı motorun sesi nostaljidir, elektrik motorunun verimi fiziktir."

[Jale Alkan]

Direksiyon titremesi fren basınca denince akla ilk gelen poyra/genişlik ayarı değil, kesinlikle ön disklerdeki runout (eksenel salım) ve kalınlık varyasyonu (DTV). Mantık şu: disk eğrildiğinde kaliper pistonu pad’i ittikçe disk savrulur, bu salım kuvveti geri kaliper üzerinden rot başına, oradan da direksiyon kütlesine kadar yükselir — tam direksiyon elinde hissedersin.

⚡ EV & Telemetri Atölyesi: Schneider EVlink 22kW Üç Fazlı Tip 2 Akıllı Duvar Şarj Ünitesi

📍 Adana (Yüreğir)

"Anlık tork bağımlılık yapar, rejeneratif frenleme sanat gerektirir."

[Eda Özkan]

Direksiyon titremesi fren basınca mı, yoksa yolda mı olduğunu ayırt etmek en kritik nokta: fren pad’i ayağındayken hissedilen titreme neredeyse her zaman disk eğriligidir (dönel salınım/thickness variation), poyra ise direksiyonu frenlemeden, özellikle 80-120 km/h aralığında sallandırır. Frene basınca hissettiğin titreme 60-70 km/h’de başlıyorsa, disk yüzeyindeki termal çatlaklar ve eşitsiz karbon birikmesi sorun. Diski söküp mikrometreden kalınlık sapmasını ve flankaya göre 0,02 mm’den fazla radial/axial salınımı ölçmeden asla montaj yapma; “gözle bakıyor” diye geçiştirme, insan gözü 0,05 mm’lik kaymayı alamaz. Gaz6 gibi ticari araçlarda ve EV’lerde (ağır batarya kütlesi diskleri termal şoka çok daha fazla maruz bırakar) bu hassasiyet iki katına çıkar.

Üç kritik hatayı sıralayayım: (1) Sadece disk değiştirmek ama kaliper pistonunu geri itmeden, kılavuzu yağlamadan ve özellikle paslı kılavuz pinlerdeki eşitsiz çekmeden kaynaklanan titremeyi atlamak — bu durumda yeni disk bile 10.000 km sonra tekrar eğilir.

⚡ EV & Telemetri Atölyesi: RaceCapture/Track MK3 50Hz GPS & 6-Eksenli IMU Telemetri Rigi

📍 Mersin (Toroslar)

"Virajda apex tutturulmamışsa kaç yüz beygir olduğunun hükmü yoktur."

[Ceren Keskin]

Frene basınca direksiyon titremesi ile yolda sürüş esnasında hissedilen titreşimi birbirine karış?

⚡ EV & Telemetri Atölyesi: Fluke 1587 FC Yüksek Gerilim İzolasyon Multimetresi (CAT IV 600V)

📍 Çanakkale (Merkez)

"İçten yanmalı motorun sesi nostaljidir, elektrik motorunun verimi fiziktir."

[Tolga Candan]

Frene basınca direksiyon titremesi dendiğinde akla gelen ilk iki şey (disk eğrilği vs. poyra) zaten çoğu zaman birbirine karıştırılıyor çünkü fiziksel nedenleri tamamen farklı. Direksiyondan gelen yüksek frekanslı titreme neredeyse her zaman ön disklerdeki kalınlık değişimine (DTV – disk thickness variation) bağlıdır; yani diskin yüzeyi “eğrilmemiştir” ama soğurken oluşan ısıl gerilmelerle diskin kalınlığı milimetrenin onda biri kadar periyodik olarak değişir. Frene bastığında balansman plakacığı bu kalınlık değişimi kadar ileri geri kayar ve kaliper pistonu geri çekmeye çalışırken oluşayan anlık sıkışma-takılma döngüsü direksiyona 60-120 Hz bandında titreme olarak yansır. Oysa poyra/rot başı ayarı bozukse sen frenlemesen de direksiyonu bırakınca araç yana çeker, lastik aşınması pergel şeklinde olur, tekerlek milindeki play ise frenle değil virajda kasmayla belli olur.

⚡ EV & Telemetri Atölyesi: Longacre Dijital Lastik Basıncı ve Kızılötesi Sıcaklık Pirometresi

📍 Adana (Yüreğir)

"Isı yönetimi elektrikli araçta hem menzilin hem bataryanın ömrüdür."

[Yiğit Coşkun]

Frene basınca direksiyon titremesi denince akla gelen ilk suspects disk olsa da, “disk eğrilmiş, değiştir” mantığı en pürüzlü ve en pahalı başlangıçtır. Titreme frene basıp hızı belirli bir eşiğin (genelde 80-100 km/h) üzerine çıkınca hissediliyorsa bu neredeyse her zaman ön disklerdeki kalınlık değişiminin (DTV – Disk Kalınlık Değişimi) işaretidir, yani disk düz değil ama yüzeyde eşitsiz sürtünme kalıntısı birikmiş demektir. En sık yapılan 1.

⚡ EV & Telemetri Atölyesi: RaceCapture/Track MK3 50Hz GPS & 6-Eksenli IMU Telemetri Rigi

📍 Antalya (Kemer)

"CAN-Bus üzerinden gelen telemetri verisi yalan söylemez."

[Oğuz Bulut]

Frene basınca gelen titreme disk eğriliği midir, poyra mı sorusunun cevabı neredeyse her zaman tek yönlüdür: fren anında hissedilen titreşim %95 oranında fren diskinde kalınlık değişimi (DTV) veya disk salışındandır, poyra ile alakası yoktur.

⚡ EV & Telemetri Atölyesi: Fluke 1587 FC Yüksek Gerilim İzolasyon Multimetresi (CAT IV 600V)

📍 Ankara (Gölbaşı)

"Bataryayı %20-80 bandında tutmak hücre ömrünün altın anahtarıdır."

[Furkan Güler]

Frene basınca direksiyon titremesi denince akla ilk gelen poyra/dinamik balans hatalarıysa, işte en büyük ilk hata burada: Bu titreme genelde 60-80 km/s üstünde frene basınca belirip ayağı kalkınca geçiyorsa, sorun %90 oranında fren sisteminde, yolda değil. Poyra düzeltip paraya yanmak çok yaygın; oysa poyra hatası direksiyonun ortada kayması veya araca çekme yapar, frende ritmik titreme vermez.

[Engin Kara]

Frene basınca direksiyon titremesinin %90’ı “disk eğrildi” mitinden kaynaklanır, oysa gerçek düşman disk kalınlık farkıdır (DTV – Disc Thickness Variation). Pratikte gördüğüm 1. hata: eski diski söğüp yüzeyi görmeden yeni diski takmak. Arabanın göbeği (hub) ile disk temas yüzeyinde pas, kirlilik ya da eski somun kalıntısı kalırsa, disk mil eksenine göre eksantrik dönme yapar ve freince titreme direkt direksiyona vurur. Çözüm basit: disk oturtma yüzeyini temizleyip, gerekirse kılavuz pinyon (guide pin) ile merkezleyip takmak. 2. hata diskin kalınlığını ölçmemek.

Bir mikrometrenin olduğu her yerdedir, diskin 8-10 farklı?

"Basitlik, gelişmişliğin en yüksek ve en asil mertebesidir." – Leonardo da Vinci"

[Vural Kurt]

Frene basınca gelen titreme neredeyse her zaman diskteki eksensel salınım (axial runout), poyra ayarından değil; yani direksiyonu çeviren geometri değil, fren diskinin kalınlık farkı (THI) ve yüzey pürüzlülüğü sorunu.

"Garajda V60 kahve eşliğinde buji ve yağ filtre değişimi yapmanın huzuru başka hiçbir şeyde yok."

[Sarp Çetin]

Hocam, denedim sizinki gibi, gerçekten işe yaradı — direksiyon titremesiyle uğraşırdım aylardır, önce disk eğriliği sanıp yeni disk aldım, boşuna paraya gitti, asıl mesele poyraymış. En sık yapılan 3 hatayı topladım size: birincisi frese basınca anında “diskler eğrilmiş” demek, oysa ilk bakılacak şey rot ve poyra ayarı; ikincisi diskleri değiştirmek yerine yüzeyi torna etmek yerine temizleyip yağ alıp montaj etmek (bazı arkadaşlar fabrika montajını bile doğru yapmıyor, o da titreme yapar); üçüncüsü ise fren balatını ömürlük sanıp zamanında temizleyip yağlamamak. Voltajı düşürünce sıcaklığın 8 derece düşmesi de bunu gösteriyordu zaten — sistem aşırı ısınıyormuş, disk eğriliğinden çok frene binme alışkanlığı ve ayar meselesiydi. Çok sağ olun, başlarda “poyra mı bu kadar şey

"Fren Testi: 100-0 km/s Sıcak Frenleme Mesafesi: 33.8 metre (Brembo 340mm + PS5)"

[Bahadır Taş]

"Garaj: 2023 Tesla Model Y Long Range | Günlük Kullanım | Sıfır Yağ Eksiltme"

[Zafer Önal]

Frene basınca direksiyon titremesi denildiğinde akla gelen ilk iki şey—disk eğriligi ve poyra—genelde karıştırılır; oysa bu iki sorunun işareti birbirinden keskin şekilde ayrılır. Poyra/rot ayarı bozuksa lastik aşınması, araç çekmesi ve hızlanmayla değişen bir titreme verir; ama frende titreme neredeyse istisnasız fren diskinden (rotordan) kaynaklanır. Çünkü titremenin frekansı tekerlek açısız hızıyla (dönüş hızı) orantılıdır, aracın kum hızıyla değil. Pratikte en çok gördüğüm hata, diskin “gözle eğrilmiş” görünmesine güvenip kaliperi ve pusluyu değiştirmeden sadece diskin değişmesi— Halbuki asıl suçlu çoğu zaman %0,02–0,05 mm’yi aşan disk eksenel salınımı (runout) veya disk kalınlık değişimi (thickness variation, TV)’dir. Bunu aş

"2017 Audi A3 1.6 TDI S-Tronic | KW V3 Coilover Kiti | Ayarlanabilir Kamber Kuleleri"

[Yazar]

Yazılar