Günümüzde insansız savaş makineleri, özellikle de dronlar, askeri operasyonlarda giderek daha yaygın hale gelse de, İkinci Dünya Savaşı sırasında İngiliz ordusu tarafından geliştirilen “Great Panjandrum”, o dönem için oldukça sıra dışı bir araçtı. Bu, D-Day’e katılan Müttefik kuvvetlerine destek olmak amacıyla tasarlanmış, sürücüsüz bomba taşıma aracıydı.
Adını, 18. yüzyılda yaşanan iki oyuncu arasındaki anlaşmazlıkta ortaya çıkan ve “kendini beğenmiş bir kişi” anlamına gelen uydurma bir kelimeden alan Great Panjandrum, aynı zamanda İngiliz mühendisi C.R. Finch-Noyes’in eseriydi. Finch-Noyes, aynı zamanda Almanya’daki barajlara yapılan baskınlarda kullanılan “bounce bomb”ların da geliştirilmesine katkıda bulunmuştu. Great Panjandrum, yaklaşık 1 ton patlayıcı taşıyan, büyük bir makara görünümünde ve her iki yanında da devasa 3 metrelik çelik jantlara sahip silindirik bir aks üzerine monte edilmişti. Roket gücüyle saatte yaklaşık 96 kilometre hıza ulaşması hedeflenmiş ve doğrudan Alman savunma hatlarına çarptırılması planlanmıştı.
Burada bahsedilen “roket gücü”, örneğin roketle çalışan go-kartlarda kullanılan sistemden farklıydı. Great Panjandrum’un jantlarına 70 adet küçük ateşli roket takılmıştı. Teorik olarak, bu roketlerin jantları döndürmesi amaçlanmıştı. Ancak pratikte, işler genellikle beklendiği gibi gitmiyordu.
Roketlerin kendi kendine ayrılması sorununa ek olarak, Great Panjandrum’un kontrolünün sağlanması da büyük bir problemdi. Özellikle de araçların çalışacağı plajların koşulları göz önüne alındığında, bu durum daha da karmaşık hale geliyordu. 1944 yılında yapılan ve fiyaskoyla sonuçlanan testlerin ardından, Great Panjandrum kullanımdan kaldırılmış ve yerine modifiye edilmiş tanklar olan “Hobart’s Funnies” tercih edilmiştir.
D-Day için tasarlanan diğer sıra dışı askeri araçlar nelerdi?
Great Panjandrum adını hak etmese de, İngilizler plaj savaşları için özel olarak tasarlanmış bir dizi sürücü kontrollü araç geliştirmişti. Bu araçların arkasındaki isimlerden biri de Percy Cleghorn Stanley Hobart’tı. Hobart’ın askeri kariyeri inişli çıkışlı olmuş; Birinci Dünya Savaşı’nda gösterdiği başarıların yanı sıra, zırhlı araçların kullanımı konusunda diğer subaylarla yaşadığı anlaşmazlıklar nedeniyle 1939 yılında emekliye ayrılmıştı. Ancak Winston Churchill, 1943 yılında Hobart’ı geri çağırmış ve onu ordunun standart tank filosu üzerinde serbest bırakmıştı; genellikle savaş için üretilen çok sayıda ABD yapımı Sherman tankıydı, ancak bazen de Churchill Zırhlı Mühendislik Aracı (AVRE) tankları da kullanılıyordu.
Bu araçlar kolektif olarak “Hobart’s Funnies” olarak adlandırılmış ve aralarında 34 metrelik bir saldırı köprüsünü taşıyan, anti-tank hendeklerini aşmaya yardımcı olacak şekilde modifiye edilmiş bir AVRE tankı bulunuyordu. Bu köprü, iki dakikanın altında bir sürede konuşlandırılabilmekteydi ve 40 tonluk ağırlığı taşıyabilecek kadar sağlamdı. “Sherman Crab” ise, düşman mayınlarını temizlemek için dönen silindir üzerinde monte edilmiş zincir flail’lere sahipti. Daha korkutucu olanı ise “Sherman Crocodile” idi; bu tankın kulesinde bir silah yerine bir alev fırlatıcı bulunuyordu ve yakıt, ayrı bir römorkta taşınıyordu.
Bir diğer Sherman tankı olan DD (Duplex Drive), Macar asıllı Nicholas Straussler tarafından geliştirilen, gemilerden doğrudan plaja ulaşabilmesi için amfibik sürüşe uygun hale getirilmişti. Sonuç olarak, Hobart’s Funnies’ten hiçbirinin Great Panjandrum kadar sıra dışı olmasa da, hepsi daha etkiliydi.
