NASA‘ın Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu, Dünya’nın Lagrange Noktası 2 (L2) bölgesine doğru yola çıkarırken, gökyüzünü Hubble’dan 1.000 kez daha hızlı bir şekilde taramaya hazır. Yarıçapı 7,9 feet (yaklaşık 2,4 metre) olan ana aynası Hubble’ınkiyle aynı boyutta ancak ağırlığının çeyreğinden azı kadar hafif.
NASA, bu başarının “teknolojide yapılan büyük geliştirmeler” nedeniyle olduğunu söylüyor ancak hangi teknolojik iyileşmeler olduğuna dair bir detay vermiyor. Ancak ayrıntıların az olmasının bir sebebi var: NASA bu aynayı üretmedi ve aslında bilimsel araştırmalar için tasarlanmadı. Bunun yerine, Dünya üzerindeki düşmanları gözetlemek amacıyla yapıldı.
NASA’nın Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu L2 bölgesine ulaşıyor
Sonuç olarak bu ayna Taliban kampları aramak yerine evrenin dört bir yanındaki yıldız olaylarını araştıracak. Peki bu nasıl oldu? Kısa cevap: Casuslara artık ona gerek kalmadı.
Scientific American’ın aktardığına göre, Ulusal Keşif Ofisi (NRO), 1990’larda yeni nesil bir casus uydu programı geliştirmeye başladı. Geleceğin Görüntü Mimarisi adını taşıyan bu program, yörüngeye birden fazla Hubble benzeri uydu yerleştirecek; ancak bunlar uzaya değil Dünya’ya bakacaktı. NRO hatta birkaçını inşa etti.
Sorun şuydu: Milyarlarca dolarlık maliyet artışı sonrasında, NRO bu uyduların üreticisi olan Boeing’in vaat edilen varlıkları zamanında ve bütçe dahilinde teslim edebileceğine dair inancını kaybetti. Daha derinlemesine bir analiz sonrası hükümet tüm programı askıya aldı. İki uydu asla yere basmadı ve Rochester, New York’taki bir depoda saklanmaya mahkum edildi.
NASA’nın astrofizik için geçici yardımcı direktörü Michael Moore, bu varlıkların sadece bir depoda durduğunu öğrendi. NRO’yu aradı ve NASA’nın bunları devralıp alamayacağını sordu ancak casus uydu ofisi reddetti. İşin bitiği sanıldı ama bitmedi. 2011’de NRO, Moore’u beklenmedik bir şekilde geri çağırdı ve artık gelip bakabileceklerini söyledi.
NASA depoya gitti ve birbirinin ikizi gibi iki adet kısmen sökülmüş Hubble benzeri uydu ile üçüncü bir ayna gördü. Zamanlama mükemmeldi: NASA yeni uzay teleskobunun ne olacağını düşünmeye yeni başlamıştı ancak bütçe kısıtlamaları nedeniyle eski Hubble’dan daha küçük bir şeyle yetinmek zorunda kalabilirdi. Sadece 5 feet’lik bir ayna, New York Times’ın belirttiği gibi bilimsel dünyayı coşturmayacaktı.
Sonuçta bu aynanın bedava olması, işi oldukça kolay bir “evet”e dönüştürdü. NASA memnuniyetle sahip çıktı ve tüm uzay teleskobu tasarımını bunun etrafında yeniden kurdu. Yeni ayna çok daha geniş ve ayrıntılı görüntüler elde etmeyi sağladı. Ayrıca NASA’nı uzak yıldızlardan gelen ışığı azaltabilecek gelişmiş bir koronagraf düşlemesini de sağladı.
Ancak sonunda, bedava bir aynanın bile bedeli var. Askeri üsleri tespit etmek için tasarlanan ayna, astronomik bir görev için hazır hale getirilmeden önce bazı mühendislik değişiklikleri geçirdi. Şekli değiştirildi ve 400 nanometre kalınlığında gümüş katmanı ile kaplandı; bu tabaka yaklaşık olarak insan saçı kadar ince değilse yirmi kez incedir. Sonrasında NASA, aynanın içine sığacağı uyduyu (casus uydu bilimsel kullanım için uygun değildi) ve tüm enstrümanları tasarlamak zorundaydı.
Scientific American’a göre bu maliyetler o kadar yüksekti ki, NRO daha fazlasını teklif etmesine rağmen NASA sadece bir aynayı devraldı. New York Times’a göre ise NASA ikinci bir aynayı aldı ancak sonradan geri verdi.
Roman’ın yakıt ömrü iki katına çıktı
Ancak o tek ayna şimdi Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu’nun içinde ve bilim yapmaya hazır. Tüm Roman girişimi planlanandan daha erken ve bütçeden düşük maliyetle tamamlandı — uzay dünyasında nadiren duyulan ifadeler. Neyse ki, NASA’nın yetkin uzak kumanda pilotluğu sayesinde Roman zaten yakıt ömrünü iki katına çıkardı, yani 2000’lerin başında inşa edilen bir casus aynasının önünde yaklaşık 22 yıllık çığır açan astrofizik var.
