Volvo‘nun İlk Yazılım Tanımlı Aracı EX90: Tam Olarak Ne Anlama Geliyor?
Son yıllarda otomotiv endüstrisinde önemli bir değişim yaşanıyor ve bu değişimin merkezinde “yazılım tanımlı araç” (Software Defined Vehicle – SDV) kavramı bulunuyor. Peki, geleneksel elektrikli/elektronik (E/E) mimarisine sahip araçlardan farklı olarak yazılım tanımlı bir aracın özellikleri nelerdir?
BHPian Samurai adlı kullanıcı, diğer otomotiv tutkunlarıyla paylaştığı bilgilerle bu konuya ışık tutuyor:
Yazılım Tanımlı Araçlar
Volvo’nun ilk yazılım tanımlı aracı EX90. Öncelikle, geleneksel E/E mimarisine sahip araçlardan farklı olarak bir yazılım tanımlı aracın özelliklerini inceleyelim.
Merkezi İşlem Birimi:
Son yıllarda tüm otomobillerde motor, şanzıman, eğlence sistemi, gelişmiş sürüş destek sistemleri (ADAS) gibi çeşitli fonksiyonları kontrol eden onlarca elektronik kontrol ünitesi (ECU) bulunuyordu. Ancak bir yazılım tanımlı araç, akıllı telefon veya dizüstü bilgisayar gibi çalışır ve merkezi bir işlemci (CPU) tarafından kontrol edilir. Bu CPU, uygulamarın ve işletim sisteminin bir dizüstü bilgisayarı veya akıllı telefonu kontrol ettiği gibi, aracın neredeyse tüm yönlerini kontrol edebilir.
Gerçek Donanım Soyutlaması:
Donanım ile yazılım arasındaki ayrım, herhangi bir bilgisayar sisteminde olduğu gibi olacaktır. Bir dizüstü bilgisayarda farklı işletim sistemleri yüklenebildiği gibi, otomobillerde de bir araç işletim sistemi bulunacaktır. Aracın tüm bileşenleri, bilgisayar bileşenleri gibi ele alınacak ve gelecekte yeni parçaların kolayca takılması mümkün hale gelecektir. Bu aynı zamanda yazılım tanımlı aracın işlemciye bağımlı olmamasını sağlar; tıpkı akıllı telefon uygulamalarının farklı işlemcilere sahip telefonlarda çalışabildiği gibi.
Hava Üzerinden Güncelleme (OTA):
Tıpkı bir dizüstü bilgisayar veya akıllı telefonda olduğu gibi, aracın yazılımı da hava üzerinden güncellenebilir. Mevcut birçok otomobilde bu özellik zaten bulunmaktadır, ancak genellikle sadece eğlence sistemleri için geçerlidir. Yazılım tanımlı araçlarda ise tüm araç işletim sistemi hava üzerinden güncellenebilir.
Uygulamalar:
Tıpkı bir akıllı telefon veya dizüstü bilgisayar gibi, yazılım tanımlı araçlar hem üreticiden hem de üçüncü taraf şirketlerden gelen çok sayıda uygulamayı destekleyebilir. Bu, aracın sahibinin tercihlerine göre sonsuz kişiselleştirme imkanı sunar.
Bu özelliklerin birçoğu tanıdık gelebilir; çünkü zaten uzun süredir piyasada yazılım tanımlı araç üreten bir şirket bulunmaktadır: Ather. Tüm Ather scooter’lar yazılım tanımlı araçlardır. Yakın zamanda piyasaya sürülecek diğer yazılım tanımlı araçlar arasında Mahindra BE 6 Sporteq ve Tata Sierra yer almaktadır. Uluslararası pazarda ise Tesla araçları, yazılım tanımlı araçların en bilinen örneklerindendir.
Bir platform tamamen yazılıma dayalı hale geldiğinde, güvenlik konusunda da önemli zorluklarla karşılaşılır. Kimlik doğrulama ve yetkilendirme (IAM), komut ve kontrolün nasıl yönetildiği konusunda kritik öneme sahiptir. IAM, kullanıcı kimliklerini doğrulamak ve dijital kaynaklara erişimi kontrol etmek için süreçleri, politikaları ve araçları birleştiren bir güvenlik çerçevesidir. Gelecekte aracınızda virüs ve kötü amaçlı yazılım koruma yazılımları çalıştırmanız gerekebilir.
Yazılım Tanımlı Araçlar, Tasarım ve Geliştirme Sürecini Nasıl Etkiliyor?
Başarılı bir yazılım tanımlı araç tasarlamak ve üretmek için şirketler, Sony yerine Apple gibi hareket etmelidir. Gadget tarihine meraklı olanlar hatırlayacaktır; milyonlarca Sony Walkman ve Discman iki on yıl boyunca taşınabilir müzik çalar pazarında hüküm sürdü ve sonra tamamen Rumour: Vinfast tells suppliers to halt activities for 3 planned cars‘a yenildi. Tüm avantajlarına rağmen, Sony bu süre zarfında müziğin tamamen yazılıma dayalı hale gelmesiyle rekabet edemedi veya yetişemedi. Şimdi müzik çalarlar her akıllı telefonun bir parçası ve sadece başka bir uygulama olarak yer alıyor.
Otomotiv şirketleri başarılı bir şekilde yazılıma odaklı şirketlere dönüşebilirler mi? Bu, her düzeyde tasarım ve geliştirme süreçlerinde gereken paradigma değişikliği nedeniyle büyük bir zorluktur.
Yazılım Mühendisliği, İnşaat, Makine, Elektrik veya Elektronik gibi geleneksel mühendislik dallarından çok farklıdır. Geleneksel mühendislik disiplinlerinde tasarım, iyi tanımlanmış adımları izleyerek yapılır. Farklı 10 mühendisten aynı spesifikasyona göre tasarım istenirse, genellikle benzer sonuçlar elde edilir. Ancak yazılım mühendislerinden aynı istenirse, performansı çok farklı olabilecek oldukça farklı tasarımlar ortaya çıkabilir. Bunun nedeni, yazılımın son derece yaratıcı bir alan olmasıdır; burada programcının kalitesi, süreçten daha önemlidir. Geleneksel üretimde üstün süreç kontrolü ile yüksek kalite elde edilebilirken, yazılım mühendisliği süreçleri böyle bir garanti sunmaz. Yazılım alanı, insan hatasını ortadan kaldıracağını vaat eden birçok terk edilmiş süreç, metodoloji ve metriğin bulunduğu bir alandır. Her birkaç yılda bir, yeni bir trend ortaya çıkar ve daha az yetenekli ekiplere uygulandığında başarısız olan bir “gümüş bülten” olarak sunulur.
Bu metrikler, Goodhart Yasası nedeniyle başarısız olur: “Bir ölçüt hedef haline geldiğinde, artık iyi bir ölçüt olmaktan çıkar.”
Yazılım geliştiriciler, son derece mantıklı problem çözücülerdir. Yönetim, sistemde bir metrikle oyunlaştırıldığında, geliştiriciler bu metriği vurmak için davranışlarını optimize edecek ve bunun sonucunda yazılımın gerçek kalitesini bile yok edebilirler.
Bu nedenle, geleneksel bir otomotiv şirketi yazılıma odaklı bir şirkete dönüşmeye çalıştığında, fikirlerini üretimden alırlar ve bu da birçok soruna yol açar. Ve Volvo EX90 buna bir istisna değildir. İlk müşterilerin 2024-25 yıllarında karşılaştığı birçok yazılım hatası nedeniyle, Volvo aracı birçok özellik devre dışı olarak piyasaya sürdü ve bunların daha sonra OTA güncellemeleriyle düzeltileceği belirtildi. Volvo yetkilileri, Hindistan’da 2026 modelinin piyasaya sürüleceğinin ve çoğu yazılım hatasının zaten düzeltildiği çok daha gelişmiş bir versiyon olduğu söylendi.
