Ay, şimdi yeni bir kraterle karşı karşıya. Geçtiğimiz yıl ticari lunar iniş araçlarını fırlattıktan sonra, SpaceX roketinin parçası 5 Ağustos’ta saatte 8.800 kilometre hızla Ay’a çarptı. Bu üst kademe, görevi tamamlandıktan sonra uzay çöplüğü olarak değerlendirilmişti, ancak Ay’ın yerçekimi tarafından çekildi. Şimdi NASA, çarpışmanın fotoğraflarını yayınladı. Yeni oluşan kraterin, önceden var olan bir kratere denk geldiği ve ilginç bir “Ay Venn şeması” oluşturduğu görülüyor. Yeni kraterin çapı 18 metre, derinliği ise yaklaşık 3 metre. Bu kraterin bir isim alması gerekiyor; belki de “SpaceX Uzay Çöplüğü Krateri” kulağa hoş gelir.
Bu görüntüler, Ay’ın yüzey haritasını çıkaran bir uydu olan NASA’nın Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) tarafından çekildi. LRO, saatte 5.600 kilometre hızla ve 90 kilometre yükseklikte hareket ederek her iki saatte bir tüm gezegeni turluyor. Bu, Ay’ın en yeni kraterinin fotoğraflarının ilk örnekleri değil: Bunlar, NASA’nın Jet Propulsion Laboratory’si tarafından yönlendirilen Güney Kore Pathfinder Lunar Orbiteri tarafından çekildi. Güney Kore’nin görevi, esasen çarpışmanın tam yerini tespit etmekti; LRO daha sonra çok daha detaylı görüntüler aldı. Yakından bakarsanız, çarpışma noktasından yayılan hem parlak hem de koyu renkli izler görebilirsiniz; koyu renkli izler, güneş radyasyonuyla etkileşime giren yüzey toprağı ve kayalarıyken, açık renkli olanlar ise daha derinlerden gelen materyallerdir.
NASA Goddard/Intuitive Machines
İnsanlığın Yıkımı
NASA Goddard/Intuitive Machines
Fırlattığımız roket sayısı arttıkça, başka gök cisimlerine de çarpmamız olasılığı da artıyor. Harcanmış roket kademeleriyle ilgili çok az düzenleme bulunuyor, bu nedenle bazen “imha etmek” olarak adlandırılan işlemler, başka bir gök cismini kirletmek anlamına gelebiliyor. Uzayın korunmasıyla ilgili uluslararası anlaşmalar, “Devletler uzayı ve gök cisimlerini zararlı etkilerden korumalıdır” diyor, ancak bunun ne anlama geldiğine dair kesin bir tanım yok, herhangi bir yaptırım mekanizması bulunmuyor ve özel şirketlerden bahsedilmiyor. Ay’daki insan faaliyetleri arttıkça, daha fazla “insan yapımı kalıntı” birikerek, bir zamanlar bakir olan Ay yüzeyini kirletecek. Bu durum son birkaç yılda hızla artıyor. 2022 yılında, benzer bir olay yaşandı ve başka bir krater oluştu. 2023’te ise, bir uydu “beklenmedik bir yörüngeye girdi ve yüzeyle çarpışarak yok oldu.”
Uzaya yönelik insanlığın bu heyecan verici yolculuğu beraberinde bazı sonuçları da getiriyor. Geçmişte Dünya üzerindeki doğal alanların korunmasında pek başarılı olmadığımızı biliyoruz. Şimdi de Ay’da benzer bir durumla karşı karşıyayız.
Kaynak: Jalopnik
