Saudi Arabistan’ın güneyinde, dünyanın en büyük kum denizi Rubʿ al-Khali’nin kalbinde düzenlenen Dakar Rally’si, her yıl çölün o yerleşik sessizliğini ve ıssızlığını yüzlerce motorlu bisikletin, aracın ve kamyonun gürültüsüyle sarsıyor. 1978’den beri süren yıllık yarış bu kez Arap yarımadasının kum tepeleri üzerinde 5000 milden fazla mesafeyi kapsayan rotasıyla rekabet ediyor; sürücüler ve navigatörler 15 günde iki gece çadırda, araçlarının yanında geçirerek her gün bir bivouak’tan başlayıp aynı noktada bitiyor. Jeopolitik gerilimlerin petrodolarların yatıştırıcı etkisiyle hafiflediği bu coğrafyada düzenlenen organizasyon, artık “hiçbir yer”in en somut tanımı sayılan kum denizlerini dünya sahnesine taşıyor.
Kum denizi ya da adıyla erg, neredeyse tamamen bitki örtüsünden yoksun, çölün çölü olarak tanımlanan bir bölgedir. Bir ergde sert hayatta kalan çalılar ve çöl otları bile nadirdir; ufka kadar uzanan, her yönde görüşünüzü kesen devasa kum tepeleriyle çevrili alanlar buranın karakteristik özelliğidir.
Bu Ne ve Nerede?
Ergler Saudi Arabistan’ın üçte birini kaplıyor. En yoğun oldukları bölge, kralılığın güney sınırında yer alan və “Boş Çeyrek” anlamına gelen Rubʿ al-Khali olarak bilinen bölgedir. Yaklaşık 250.000 mil karelik alanla Teksas’a yakın büyüklüğe sahip olan Boç Çeyrek, dünyadaki en büyük kum denizidir ve büyük bir kısmı hâlâ keşfedilmemiştir.
Racetrack’ler genellikle uzak konumlarda yer alır ancak Dakar bu kadar geniş ölçekde olduğundan maksimum ıssızlık gerektirir. Her yıl değişen rota, 2026’da neredeyse 5000 mile ulaşıyor. Bu mesafenin 3000 milden fazlası zamanlı özel etapları, yaklaşık 2000 mil ise halka açık yol bağlantı etaplarını oluşturuyor. Bu son etaplarda yarışmacılar, tıpkı benim gördüğüm gibi, kuyrukları özenle bağlanmış bir Toyota Land Cruiser pikabın arka kısmında rahatça seyahat eden iki develi görebiliyor.
Nasıl Bir Organizasyon?
Dakar’ın ölçeği izlemeyi derinlemesine zorlayan bir deneyim sunar; ancak pek çok yerli ve yabancı taraftar dört tekerlek ve güçle bu zorluğu aşabiliyor. Her özel etabın başlangıç ve bitişini çevreleyen çöl, günümüzde artık görülmemiş sayıda Raptors, Raptor Rs, TRX’ler ve FJ Cruisers ile dolup taşıyor.
Fayton serileri gibi pist bazlı yarışlar her durakta takvimde yaklaşık bir hafta kalırken, bir Dakar bivouak’ı tek bir gece aynı konumda kalıyor. Yarışmacılar her sabah yola çıktıkten sonra bu küçük şehirler sökülüyor, paketleniyor ve çölün diğer noktasına taşınıyor; ardından aynı düzenle kurulum yapılıyor.
Bu arada grubumuzdaki Saudlardan biri, adamın bizim için bir deve kesmeye hazır olduğu söylendi. Taze deve etinin ateş başındaki lezzetiyle karşılaştırıldığında kamp yemeklerinin kesinlikle hayal kırıklığı olması kaçınılmaz.
Kamp Yöneticisi
Bir F1 yarışı için 22 aracın desteği gerekirken, bu yıl’s Dakar bivouac’ları 421 aracı destekledi; bunlar motorlu bisikletlerden, yarışın ünlü T5 sınıfına—49 inç lastik üzerinde yükselen, 1000’den fazla beygir gücüne sahip dizel motorlarla donatılmış, devasa ticari kamyonlara kadar uzanıyor. Aralarında ise stok makinelerden özel yapım bülglere kadar değişen araçlar, pikaplar ve SUV’lar bulunuyor.
Neden Burada?
Dakar bir yerdir ve bu yer Saudi Arabistan’da değildir. 1978’de kurulan yıllık yarış bir zamanlar Paris-Dakar olarak adlandırılıyor; başkentten Senegal’in başkentine Afrika ülkelerinin bir sırası boyunca ilerliyordu. 2009’da jeopolitik gerilimler nedeniyle Güney Amerika’ya taşındı. 2020’den beri ise etkinlik Saudi Arabistan’da gerçekleşiyor, burada jeopolistik gerilimler petrodolarların yatıştırıcı etkisiyle hafifliyor.
Saudi Arabistan’ın yaklaşık kare mil başına 42 kişi olan nüfus yoğunluğu Kansas’tan fazla, Utah’tan azdır. Ancak tek başına Riyad şehri nüfusun beşte birini oluşturuyor ve kralılığın çoğu sakini yarım milyondan fazla kişilik şehirlerde yaşıyor. Bu metropol alanlarının dışında bu yer büyük ölçüde bir çöldür.
Bir Defender 110 konvoyunda Dakar’ın rotasını izlerken, onlarca mil boyunca insan kanıtına rastlamıyoruz. Yollar veya patikalar yok, ıssızlığı bölen yalnız outpostlar yok, uzak tepeleri süsleyen elektrik hatları yok. Her yönde sadece kum var; bazıları Mars kırmızısı, bazıları ise Pantone Lunar Rock gibi bir ton. Bazen yakın, bazen uzaktaki sisli manzarada, kum tepeleri ve topaklı, aşınmış kumtaşı monolitleri çöl tabanından testere dişi sıraları halinde yükseliyor.
Son Durum
Vadilerin zemini boyunca bir kamp yerine doğru ilerlerken, sürüsünü besleyen bir deve yetistiricisiyle karşılaşıyoruz. Beduin misafirperverlik geleneğini temsil eden adam, grubumuzdaki 20’ye yakın kişi olmasına rağmen çaya katılmamız için bizi ikna ediyor ve “Erkeklerin hepsi kardeş” diyor. Kupaları dağıtıyor ve bize tümünü sunarken akşam yemeğinde kalmayacağımız için hayal kırıklığına uğruyor.
Kampımıza ulaştığımızda, deve yetistiricisi saatlerce gördüğümüz tek başka kişi; asfalt uzak bir anı. Ancak bütün gece boyunca Dakar’ın geride kalan yarışmacıları, kampın üzerinde yükselen kum tepelerinden gürültüyle geçiyor ve karanlık çöl havasında hâlâ asılı duran toz tarafından kesin olarak tanımlanan far ışıklarıyla rakiplerinin izlerini takip ederek hızla geçip gidiyor. Yüzlerce yard uzaklıktaki kayalık bir çıkıntının etrafından birkaç saniye içinde dönüyorlar ancak görünümden kaybolduktan uzun süre sonra da duyulabiliyorlar.
